Contos de estrelas e limons

Recentemente, dous dos principais actores no eido da seguridade na rede (INTECO e Axencia de Protección de Datos) publicaron un informe sobre a seguridade dos datos persoais nas redes sociais… que ten un resumo executivo en galego

Este tema leva varios meses dando guerra nos medios, co pulo constante das novas que (igual que pasaba fai anos co uso do correo electrónico) estabelecen línks entre crimes, estafas, timos ou multiples males… e redes sociais con unha axilidade pasmosa. Porén, é un tema sobre o que aínda non reflexionamos o suficiente e sobre o que non temos toda a información para artellar políticas públicas (ou boas prácticas empresariais). Porque: ¿Cómo afectan as redes sociais á representación pública da persoa? ¿Cómo se integran no ecosistema de comunicación permanente posibilitado polas TIC?

En calquera caso, o recomendable informe estabelece unha serie de recomendacións para os usuarios de redes sociais. Chamame a atención o alonxadas que están estas recomendacións da “cultura” da rede e da percepción social da mesma. Miremos algunhas destas recomendacións (e digo algunhas porque non están todas):

# Se recomienda a todos los usuarios recurrir al uso de seudónimos o nicks personales con los que operar a través de Internet, permitiéndoles disponer de una auténtica “identidad digital”, que no ponga en entredicho la seguridad de su vida personal y profesional. De esta forma, únicamente será conocido por su círculo de contactos, que conocen el Nick que emplea en Internet.

>>Na actualidade a tendencia social non é ao uso de nicks, como sí se facía con tecnoloxías como o IRC, senon ao uso do nome. O principal elemento de construcción da identidade dixital segue a ser o nome, ao igual que no mundo real. Porque no fondo, a identidade dixital tan só é unha proxección da “outra identidade”… i é que no fondo tan só existe unha única identidade que se proxecta en distintos espazos con distintas máscaras. Diferenciar a identidade dixital da “outra” non se axusta á realidade: cando morreu o ciberespazo, cando a tecnoloxía e a rede se integrou na nosa vida como “algo máis”, esta separación perdeu sentido.

Pero esta recomendación evita ou, cando menos, deixa de lado un dos usos das redes sociais. É certo que, na actualidade, as redes sociais actúan como cemento (ou reforzamento) das relacións interpersoais, pero tamén actúan como un elemento que permite incrementar as relacións. Ir contra isto pode atentar contra a propia lóxica da rede.

#Se recomienda a los usuarios tener especial cuidado a la hora de publicar contenidos audiovisuales y gráficos en sus perfiles, dado que en este caso pueden estar poniendo en riesgo la privacidad e intimidad de personas de su entorno.
>> A rede, en tanto que medio de expresión e medio axeitado para complementar as relacións sociais mírase como un lugar axeitado para publicar todo tipo de contidos. Simplemente non se ten en conta ese sentido da privacidade.

#Se recomienda revisar y leer, tanto en el momento previo al registro de usuario, como posteriormente, las condiciones generales de uso y la política de privacidad que la plataforma pone a su disposición en sus sitios web.
>> Nin as “condicións xerais de uso” nin a “política de privacidade” están redactadas, situadas ou pensadas para que o lector as mire… nin no noso modo de “estar na rede” temos asumida a utilidade de ler estes condicionados.

# Se recomienda aceptar como contacto únicamente a aquellas personas conocidas o con las que mantiene alguna relación previa, no aceptando de forma compulsiva todas las solicitudes de contacto que recibe e investigando siempre que fuera posible y necesario, quién es la persona que solicita su contacto a través de la red social.
>> Esta está guay!! Sí é certo que cada vez se pon en practica máis… especialmente entre os máis novos.

#Se recomienda no publicar en el perfil de usuario información de contacto físico, que permita a cualquier persona conocer dónde vive, dónde trabaja o estudia diariamente o los lugares de ocio que suele frecuentar.
>> É imposibel ter en conta isto. Simplemente o tuiter ou o “estado” de facebook ou tuenti facilitan esta información de xeito constante. Tamén é certo que calquera convocatoria pública á que un se presenta (bolsas, concursos, premios, etc) está indexada por google.

Pero a maiores, entre os que non somos tan novos e traballamos en sectores nos que a “movilidade” é importante, poder facilitar / obter unha serie de datos de contacto de forma áxil é imprescindíbel.

#Se recomienda utilizar y publicar únicamente contenidos respecto a los que se cuente con los derechos de propiedad intelectual suficientes. En caso contrario, el usuario estará cometiendo un ilícito civil protegible por parte de los tribunales nacionales.

>> É moi curioso como entre os máis novos este concepto de propiedade intelectual non existe. Simplemente se está en Internet é público e pode empregarse sen ningún tipo de condicionante. Chámalle cultura do corta-e-pega ou chámalle cultura do remix (tanto monta, monta tanto).

#Siempre que se tenga cualquier duda respecto a alguna situación que se derive del uso de las redes sociales y herramientas colaborativas, debe preguntarse a los padres o tutores.
>> A maioría de país, lamentablemente, non teñen nin idea de qué é unha rede social… e teño moitas dúbidas de que saiban contestar a calquera pregunta sobre elas… moito menos a problemas ou dúbidas de usuarios “avanzados” como son os nosos rapaces.

#Se debe mantener el ordenador en una zona común de la casa.
#Se deben establecer reglas sobre el uso de Internet en casa.
>>Esta é unha excelente medida á que non sempre se lle da toda a importancia que ten. Tanto para os país como para os rapaces, nas experiencias que coñezo, é moi enriquecedor todo o que xorde en torno a un PC nun lugar público do fogar.

En definitiva, estamos moi lonxe de que o contexto social e as nosas prácticas máis cotiás faciliten a implementación deste tipo de medidas. É preciso realizar unha construcción dende a base, dende como a rede impacta na construcción da nosa identidade persoal. Entender o rol que xoga en tanto que espazo de expresión e de construcción da identidade. Porque moito me temo que os que nos consideramos “nativos dixitais” estamos moi alonxados desta visión tan analóxica da rede.
Como sociedade precisamos construir espazos de debate en torno a estas medidas. Porque este tipo de recomendacións, unhas tan precisas e outras tan alonxadas da rede, non serven de nada se non se integra á sociedade neste proceso de reflexión, se non se fai partícipe.

E permitideme un pouco de demagoxia. Non deixa de ser curioso que o mesmo estado que fomenta e incrementa o uso de sistemas de vixilancia e control, atentando descaradamente contra o dereito á intimidade… sexa tan vehemente ao reclamar a protección da mesma por parte do cidadán.